Odpowiednie nawodnienie, przed, podczas i po wysiłku jest bagatelizowane przez sporą część osób uprawiających sporty wytrzymałościowe i nie tylko. W poniższym artykule przedstawię Ci problem związany z hiponatremią.

Hiponatremia

Hiponatremia odnosi się do niskiego stężenia sodu we krwi, który rozwija się podczas lub po aktywności fizycznej. W większości laboratoriów próg diagnostyczny dla hiponatremii to poziom poniżej 135 mmol / L sodu we krwi. Odnotowuję się przypadki hiponatremii nie tylko w sportach wytrzymałościowych ale również w sportach zespołowych czy nawet w jodze. Mimo dużej ilości danych na temat, sportowcy nadal umierają z powodu komplikacji z nią związanych.

Jesteśmy po konsultacji, podjęliśmy współprace i co dalej?

Podstawowe metody pomiaru

Dłuższy wysiłek fizyczny prowadzi do utraty elektrolitów i wody z organizmu. Poziom utraty płynów można monitorować, poprzez ważenie zawodnika przed i po starcie. Różnica w wadze będzie ilością utraconej wody. Ciężko jest dokładnie określić ilość utraconych elektrolitów. W tym celu należy zbadać poziom elektrolitów z krwi przed i po aktywności.

W tabeli przedstawione są dane (mmol/L), jak rozmieszczone są główne elektrolity w pocie, osoczu, wewnątrzkomórek (mięsień) u mężczyzn.

hypo/table/elektrolit hypo/table/osocze hypo/table/pot hypo/table/wewnatrzkomorki_miesien
hypo/table/sod 137-144 40-80 10
hypo/table/potas 3.5-4.9 4-8 148
hypo/table/wapno 4.4-5.2 3-4 0-2
hypo/table/magnez 1.5-2.1 1-4 30-40
hypo/table/chlorki 100-108 30-70 2

Sód i Chlorki to elektrolity, które w największej ilości są tracone z osocza, obydwa są zewnątrzkomórkowe. To sprawia, że większa część utraconej wody pochodzi z zewnętrznej przestrzeni międzykomórkowej.

Pot

Skład potu jest zmienny, zawsze jest hipotoniczny w odniesieniu do płynów ustrojowych. Utrata sodu z potu jest różna u poszczególnych osób, a sportowcy wytrzymałościowi mają mniejszy poziom wydalania potu w porównaniu z populacją ogólną.
Utrata potu może przyczynić się do rozwoju hiponatremii na dwa sposoby:
a) jeśli stopień utraty płynów był wystarczający duży do spowodowania znacznego obniżenia objętości, a przez to uwalniana jest AVP (wazopresyna), zaburzając tym samym wydalanie wody z organizmu.
b) poprzez spożycie płynów, które były bardziej hipotoniczne niż utracone płyny.

Osoby z prawidłową filtracją kłębuszkową, mogą wydalać od 500 do 1000 ml wody na godzinę. Biorąc pod uwagę również utratę płynów z potu, zawodnicy mogą wydalać w sumie około 1000-1500 ml/h wody z organizmu.

Utrata sodu podczas wysiłku

Naukowcy wykazali, że korzystanie z napoju zawierającego 18 mmol / L sodu w porównaniu z wodą, doprowadziło do obniżenia spadku stężenia sodu w osoczu podczas 3 godzinnego wysiłku. Kolejne badania pokazały, że niewielkie ilości sodu spożytego podczas 3 godzinnego wyścigu były wystarczające, aby złagodzić spadek sodu w osoczu. Naukowcy doszli do wniosku, że zalecenia ogólne dotyczące obniżenia spożycia soli nie są odpowiednie dla sportowców wytrzymałościowych.

Mobilizacja sodowa z wewnętrznych magazynów

Sód jest magazynowany w kościach, skórze i chrząstkach, które nie są aktywne osmotycznie, ale sód z tych źródeł może być konwertowany do postaci aktywnej osmotycznie. Te zapasy sodu mogą wchodzić do puli i wychodzić z niej. Dzięki temu sód może zmniejszać ryzyko hiponatremii. Z drugiej strony, sód wchodzący do tej puli może zaostrzyć hiponatremię. Sportowcy, u których rozwinęła się hiponatremia albo nie mogą aktywować wymiennej puli sodu w odpowiedzi na straty sodu, albo alternatywnie sód może przejść w formy nieaktywne osmotycznie. Mechanizmy kontrolujące wymianę sodu pomiędzy tymi przedziałami są nieznane.

Główne przyczyny hiponatremii

Czynniki, które wpływają na ryzyko wystąpienia hiponatremii to :
a) związane ze sportowcem
- nadmiernie spożywanie płynów - większość sportowców, u których rozwinęła się hiponatremia, wykazuje wzrost całkowitej ilości wody.
- przybranie na wadze podczas wyścigu
- niska waga ciała
- kobiety są bardziej predysponowane do hiponatremii
- nieodpowiednia intensywność wysiłku
- brak doświadczenia
- niesteroidowe leki przeciwzapalne
b) związane z wydarzeniem
- wysoka dostępność spożywania napojów hipotonicznych
- ponad 4 godzinny wysiłek
- temperatura

Wlew dożylny

Dowody z badań potwierdzają, że dożylne podawanie hipertonicznego roztworu soli jest najskuteczniejszym sposobem leczenia odwracającej encefalopatii związanej z hiponatremią podczas zwiększania stężenia sodu we krwi, która może być związana z wysiłkiem fizycznym.

Zalecany dawka hipertoniczna to 100 ml 3% roztworu soli podawanego co 10 minut, aż do ustąpienia objawów. Gdy encefalopatia hiponatremiczna jest ciężka, sól fizjologiczną można podawać w większych dawkach. Często jest to aż 950 ml 3% roztworu soli, która jest niezbędna do skutecznego odwrócenia encefalopatii hiponatremii.

Bezobjawowa hiponatremia nie jest zwykle wykrywana, chyba że sportowiec ma sprawdzany poziom elektrolitów z krwi. U sportowców z tą diagnozą biochemiczną, doustne lub dożylne podawanie płynów powinno być ograniczone do momentu rozpoczęcia oddawania moczu (co sugeruje, że poziomy AVP spadły i że mocz jest prawdopodobnie rozcieńczony). W celu zmniejszenia ryzyka dalszego zmniejszenia (Na) przy utrzymywaniu retencji wody za pośrednictwem AVP.

Jak zapobiegać hiponatremii

Poniżej kilka praktycznych porad na co należy zwracać uwagę, aby uniknąć hiponatremii.

• nie spożywaj nadmiernej ilości płynów.
• jedna z lepszych strategii nawadniania w trakcie i bezpośrednio po ćwiczeniach jest picie płynów, gdy jest się spragnionym. Podążanie za pragnieniem jako przewodnikiem wydaje się być bezpieczne i skuteczne.
• monitoruj wagę ciała przed i po wysiłku.
• pij płyny o optymalnej zawartości elektrolitów

Zadbaj o prawidłowe nawodnienie zarówno przed, podczas jak i po wysiłku fizycznym. Pamiętaj, że problemy z niewłaściwym spożyciem płynów mogą przekładać się na Twoje wyniki sportowe i bezpośrednio na zdrowie.

hypo/source:
• Electrolyte Imbalance Blamed in Death of Football Player. Coroner’s Office Says Athlete Failed to Replenish Lost Sodium. turnto23.com (2008)
• Krabel H. Athlete Dies after IM Frankfurt. slowtwitch.com (2015)
• Jones BL, O’Hara JP, Till K, King RF. Dehydration and hyponatremia in professional rugby union players: a cohort study observing English premiership rugby union players during match play, field, and gym training in cool environmental conditions. J Strength Cond Res (2015) 29(1):107–15.10.1519/JSC.0000000000000620
• Mayer CU, Treff G, Fenske WK, Blouin K, Steinacker JM, Allolio B. High incidence of hyponatremia in rowers during a four-week training camp. Am J Med (2015) 128(10):1144–51.10.1016/j.amjmed.2015.04.014
• Reynolds CJ, Cleaver BJ, Finlay SE. Exercise associated hyponatraemia leading to tonic-clonic seizure. BMJ Case Rep (2012) 2012.10.1136/bcr.08.2012.4625
• Bailowitz Z, Grams R, Teeple D, Hew-Butler T. Exercise-associated hyponatremia in a lactating female. Clin J Sport Med (2016).10.1097/JSM.0000000000000344
• Buono MJ, Sjoholm NT. Effect of physical training on peripheral sweat production. J Appl Physiol(1988) 65(2): 811–4. [PubMed]
• Yamazaki F, Fujii N, Sone R, Ikegami H. Mechanisms of potentiation in sweating induced by long-term physical training. Eur J Appl Physiol Occup Physiol (1994) 69(3):228–32.10.1007/BF01094793 [PubMed] [Cross Ref]
• Rosner MH, Kirven J. Exercise-associated hyponatremia. Clin J Am Soc Nephrol (2007) 2(1):151–61.10.2215/CJN. 02730806
• Vrijens DM, Rehrer NJ. Sodium-free fluid ingestion decreases plasma sodium during exercise in the heat. J Appl Physiol (1999) 86(6):1847–51. [PubMed]
• Anastasiou CA, Kavouras SA, Arnaoutis G, Gioxari A, Kollia M, Botoula E, et al. Sodium replacement and plasma sodium drop during exercise in the heat when fluid intake matches fluid loss. J Athl Train (2009) 44(2):117–23.10.4085/1062-6050-44.2.117
• Koenders EE, Franken CP, Cotter JD, Thornton SN, Rehrer NJ. Restricting dietary sodium reduces plasma sodium response to exercise in the heat. Scand J Med Sci Sports (2016).10.1111/sms.12748
• Rosner MH, Kirven J. Exercise-associated hyponatremia. Clin J Am Soc Nephrol (2007) 2(1):151–61.10.2215/CJN. 02730806
• Almond CS, Shin AY, Fortescue EB, Mannix RC, Wypij D, Binstadt BA, et al. Hyponatremia among runners in the Boston Marathon. N Engl J Med (2005) 352(15):1550–6.10.1056/NEJMoa043901
• Noakes TD, Sharwood K, Speedy D, Hew T, Reid S, Dugas J, et al. Three independent biological mechanisms cause exercise-associated hyponatremia: evidence from 2,135 weighed competitive athletic performances. Proc Natl Acad Sci U S A (2005) 102(51):18550–5.10.1073/pnas.0509096102
• Hew-Butler T, Rosner MH, Fowkes-Godek S, Dugas JP, Hoffman MD, Lewis DP, et al. Statement of the Third International Exercise-Associated Hyponatremia Consensus Development Conference, Carlsbad, California, 2015. Clin J Sport Med (2015) 25(4):303–20.10.1097/JSM.0000000000000221
• Sharwood K, Collins M, Goedecke J, Wilson G, Noakes T. Weight changes, sodium levels, and performance in the South African Ironman Triathlon. Clin J Sport Med (2002) 12(6):391– 9.10.1097/00042752-200211000-00012
• Elsaesser TF, Pang PS, Malik S, Chiampas GT. Large-volume hypertonic saline therapy in endurance athlete with exercise-associated hyponatremic encephalopathy. J Emerg Med (2013) 44(6):1132–5.10.1016/j.jemermed. 2012.11.048
• Rogers IR, Grainger S, Nagree Y. Exercise-associated hyponatremic encephalopathy in an endurance open water swimmer. Wilderness Environ Med (2015) 26(1):59–61.10.1016/j.wem.2014.07.010